مرتضى مطهرى
88
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
فكر » است يعنى بدون اين شرايط هم ممكن است ذهن حركت فكرى انجام دهد ولى غلط انجام مىدهد و غلط نتيجهگيرى مىكند . منطق اين شرايط را بيان مىكند كه ذهن در حين حركت فكرى به غلط و اشتباه نيفتد « 1 » .
--> ( 1 ) . اينجا جاى يك پرسش هست و آن اين است كه بنا بر آنچه گذشت كسب معلومات ما يا از طريق مشاهدهء مستقيم است يا از طريق تفكر ، و تفكر يا از نوع قياس است و يا تمثيل و يا استقراء ؛ پس تكليف تجربه چه مىشود ؟ تجربه داخل در كداميك از اينهاست ؟ پاسخ اين است كه تجربه از نوع تفكر قياسى است به كمك مشاهده ، ولى قياسى كه آنجا تشكيل مىشود - همان طورى كه اكابر منطقيين گفتهاند - قياسى خفى است كه اذهان خود به خود انجام مىدهند و ما در فرصتى ديگر دربارهء آن بحث خواهيم كرد . كسانى از نويسندگان جديد كه پنداشتهاند تجربه از نوع استقراء است اشتباه كردهاند .